“Rusya Post-Emperyal Sendrom’dan Muzdarip”
21 Aralık 2015
Rusya Dünyaya Meydan Okuyor
21 Aralık 2015

Savaş Uçağı Krizinin Türkiye-Rusya İlişkilerinin ve Bölgenin Geleceğine Yansımaları

Giriş

Esad rejimini desteklemek için Suriye’deki askerî faaliyetlerini artıran ve askerî varlığını güçlendiren Rusya’ya âit savaş uçaklarının yaptığı sınır ihlalleri yeni bir krize neden olmuştur. 24 Kasım 2015 tarihinde, Suriye-Türkiye sınırında Türk hava sahasını ihlâl eden iki Rus savaş uçağından (SU-24 tipi) bir tanesi, Türk Hava Kuvvetleri’ne âit iki savaş uçağı (F-16) tarafından düşürülmüştür. Rus savaş uçağı Hatay Yayladağı bölgesinde Türk hava sahasını ihlâl etmiş, uçak beş dakika içinde 10 kez ikaz edilmesine rağmen 30-35 saniye kadar sınır ihlâli yaptığı gerekçesiyle angajman kuralları çerçevesinde düşürülmüştür. Düşürülen Rus uçağının Lazkiye’deki Humaynim Üssü’nden kalktığı tespit edilmiştir. Vurulan uçaktaki iki pilot paraşütle inerken pilotlardan biri havadayken vurularak öldürülmüş, diğer pilot sağ olarak Esad rejimi askerlerince kurtarılmıştır. Öldürülen Rus pilot Türkiye’ye getirtilmiş burada yapılan askerî bir törene müteakip Rus yetkililerine teslim edilip, Rus askerî nakliye uçağı ile Rusya’ya gönderilmiştir.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Soçi kentinde ağırladığı Ürdün Kralı Abdullah ile düzenlediği ortak basın toplantısında uçağın düşürülmesine yönelik olarak “sırtımızdan vurulduk” diyerek tavrını ortaya koymuştur. Putin bu toplantıda Rus uçaklarının hedefinin bölgede çatışan Çeçen ve Dağıstanlı cihatçılar olduğunu söyleyerek, pilotların Lazkiye çevresinde teröristlerle savaştığını, bu teröristlerin Rusya’dan geldiğini, bu pilotların da bu teröristlerin Rusya’ya dönmelerini engellemek görevleri olduğunu vurgulamıştır. Putin bu grupları “cihatçıları uluslararası teröristler” olarak adlandırmıştır. Ayrıca Rus savaş uçağının düşürülmemesi gerektiğini, Suriye topraklarında hareket ettiğini söylemiştir. Bu bağlamda, Putin; “Türkiye, Rusya ABD ile bu tür olayların önlenmesi konusunda anlaşma imzalamış olmasına rağmen Rus savaş uçağını vurmuştur” diyerek kızgınlığını belirtmiştir.

Rusya’nın Savaş Uçağı Krizini Tırmandırma Sebepleri

Rusya’nın savaş uçağı krizini tırmandırma sebeplerini Rusya Devlet Başkanı Putin’in son zamanlarda izlediği dış politikada ve askerî/stratejik hamlelerde aramak gerekmektedir. Rusya, Suriye’ye askerî müdahalesine sâdece Esad’ı kurtarmak için değil, Doğu Akdeniz-Ortadoğu bölgesinde varlığını göstermek; Suriye’deki askerî liman ve üslerini kaybetmemek, bölgede nüfuzunu arttırmak; Suriye’nin geleceğinin görüşüleceği Viyana’daki zirveye eli güçlü olarak katılmak ve Ukrayna krizinde (Kırım’ın ilhakı, Doğu Ukrayna’daki Rusya yanlısı ayrılıkçı hareketler) kendisini sıkıştıran Batı’ya meydan okumak için girişmiştir. Putin bu süreçte askerî ve siyasî inisiyatifi ele alırken, Suriye meselesinde Batı’yı da kendi çizgisine yakınlaştırmaya çalışmış, Batı’ya IŞİD’i öncelikli bertaraf edilmesi gereken bir tehdit olarak sunarak, Esad rejiminin değişmesine dair kanaatleri değiştirmeyi hedeflemiş ve bunu da bir ölçüde başarmıştır.

Rusya, Esad’ın daveti üzerine Suriye’ye askerî yığınaklanmasını arttırmış, havadan yoğun biçimde, başta ılımlı muhalif gruplar olmak üzere IŞİD dahil ama PKK/PYD hariç, terörist olarak adlandırdığı, Esad rejimine karşı savaşan bütün kesimleri bombardımana tutmuştur. Hatta Lazkiye’deki üslerinden ve/veya Tartus’taki savaş gemilerinden değil de 1500 km. uzaktan Hazar Denizi’ndeki savaş gemisinden Kruz füzelerini ateşleyerek, İran ve Irak hava sahaları üzerinden muhalif hedefleri vurmuştur. Bunun temelinde de; başta ABD-NATO ve AB olmak üzere bütün dünyaya bu yeteneğe sahip olduğunu ve bunu da etkin şekilde kullanabileceğini göstermek ve gözdağı vermek yatmaktadır.

Rusya’nın izlediği sertlik yanlısı politikalarının bir sebebi de petrol fiyatlarındaki büyük düşüşün Rus ekonomisini artık fazlasıyla zorlamasıdır. Uzmanlara göre, Rusya petrol fiyatlarını yeniden yükseltecek bölgesel krizler peşindedir. Rusya ekonomisini ayakta tutan en önemli kalemlerden biri petrol ve doğal gaz satışlarıdır. Bu iki kalem Rusya ihracatının yüzde 60’ından fazlasını oluşturmaktadır. 2012 yılında petrol ve doğal gaz satışlarından elde edilen 520 milyar dolarlık gelir, varil başına petrol fiyatının 45 dolara gerilemesi ile birlikte 230 milyar dolara kadar düşmüştür.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir