Türkiye-Rusya-İran: İlişki Durumu Karışık
22 Mart 2016
“Afrika’da Yönetişim Sorunu Var”
22 Mart 2016

İran’da Meclis ve Uzmanlar Meclisi Seçimleri

Giriş

26 Şubat tarihinde İran’da iki genel seçim gerçekleşti. Bu seçimlerde İranlılar, İran Uzmanlar Meclisi ve İran İslâmî Şura Meclisi’nin yeni dönem üyelerini seçmek için sandığa gittiler. İran’ın bölgedeki etkinliği, Batı ile yeni anlaşmaların yapılması ve Ortadoğu’nun içinde bulunduğu yeni koşullar, söz konusu seçimlerin sonuçlarını yabancılar için önemli kılmıştır. Bir tarafta Batı ile anlaşma taraftarı olan Reformistler vardı, diğer tarafta ise ülkedeki iktidarlarını devam ettirmek için Batı ile krizi şart gören Muhafazakârlar. Alt satırlarda bu seçim sonuçları analiz edilmiştir.

İran İslâmî Şura Meclisi Sonuçlarına Göre Yeni Aktörler

İran Anayasası’nda İran Meclisi’nin resmi adı İran İslâmî Şura Meclisi olarak geçmektedir. 1979 İran Devrimi’nden sonra ülkede temel değişiklikler yapılmış ve İran Millî Şura Meclisi, İran İslâmî Şura Meclisi olarak değiştirilmiştir. 26 Şubat 2016 tarihinde bu meclisin 10. dönem genel seçimi yapıldı. Uluslararası kuruluşların raporlarına göre İran’da seçim yasası demokratik ilkelerden uzaktır. İran’da yalnız hükümete bağlı insanların aday olma şansları vardır. İran yasalarına göre dinî lider tarafından seçilen “Anayasa Koruma Konseyi” kurumu, milletvekili adaylığına başvuran şahısları inceleyip, devrim ve dinî lidere bağlılıklarını onayladıktan sonra onlara aday olma imkânı vermektedir. Yâni İran seçimlerinde milletvekili adayı olan şahısların hepsi mevcut düzene bağlılıklarını ispat etmek zorundadırlar. Dolayısıyla adayların tamamı temel esaslar noktasında aynı düşüncelere sahiptir, yaşanan fikrî ayrışma ise daha ziyade nasıl bir yol izleneceğiyle ilgilidir. Bu ayrışma rekabetin esasını oluşturur ve Reforumcu/Muhafazakâr ayrışması sebebiyle de seçmenin seçimlere ilgilisi yoğun olmuştur. İran’da parti ve particilik geleneği olmadığı için siyasî hareket ve eğilimler akım niteliği taşımaktadır. İran’da bu dönem seçimlerinde de iki genel akım çeşitli listelerle yarışmışlar fakat üç liste öne çıkmıştır. İran seçimlerinin genel simasını oluşturan bu iki genel akım Reformcular ve Muhafazakârlar’dır.
İran’da Reformistler ve Muhafazakârların Farkı:
• Reformistler, Batı ile anlaşma taraftarı olduğu hâlde Muhafazakârlar, Batı karşıtı görüşü öne çıkartmaktadırlar.
• Reformistler, toplumda hayatta bazı küçük yeniliklerin/açılımların taraftarı olduğu hâlde Muhafazakârlar Şiî fıkhının halkın isteğinden daha üstün olduğuna inanmaktadırlar.
• Reformistler, dinî liderin İran yasaları çerçevesinde hareket etmesini savunarak, Muhafazakârlar, dinî lideri, Allah’ın yeryüzündeki gölgesi olarak mütalaa ederek her tür yasa ve kısıtlamadan üstün görmektedirler.
• Reformistler Devrim Muhafızları Örgütü’nün yalnız silâhlı bir kurum kalması taraftarı olduğu hâlde; Muhafazakârlar, Devrim’in bekası için Devrim Muhafızları’nın güçlenmesini savunmaktadırlar.
Saydığımız bu özellikler İran’daki bu iki genel akımın arasındaki ayrışmanın ana hatlarını oluşturmaktadır. Bu iki akımın verdiği listeler şu şekilde olmuştur:
Bu listelerin farkı:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir