Dağlık Karabağ Eksenli Azerbaycan-Ermenistan Çatışmasının Bölgesel ve Küresel Yansımaları
22 Nisan 2016
Zengezur Koridorundan Azez’e Türk Dünyası’nda Yapay Set Krizi
22 Nisan 2016

4 Gün Savaşı, Sıfır Toplamlı Oyun Perspektifinin Sonu Mu?

İSTANBUL FİKİR ENSTİTÜSÜ, BİLİMSEL DANIŞMAN

Giriş

Azerbaycan’ın Ermeni işgali altındaki Karabağ sınırında tansiyon giderek yükseliyor. Ermeni tarafının ateşkes ihlâllerini artırması ve Azerbaycan vatandaşlarının bu ihlâllerden zarar görmesi üzerine Azerbaycan, Ağdere, Terter, Ağdam, Hocavend ve Fuzuli bölgelerinde operasyon başlattı. Azerbaycan ordusu, kısa sürede Ermeni mevzilerini yararak Goranboy ve Naftalan kentleri için tehlike oluşturan Talış Köyü etrafındaki tepe ve Seylusan yerleşim birimlerini Ermeni unsurlardan temizleyerek, stratejik öneme sahip bazı tepeler ve yerleşim birimlerini geri aldı. İşgal altındaki bölgelerde bulunan Ermenistan Silâhlı Kuvvetler Komuta Merkezi vurularak imha edildi. 4 gün süren askerî operasyonun ardından Ermeni tarafı 370 kayıp verirken Azerbaycan tarafı 16 şehit verdi. Azerbaycan Ordusu “4 gün savaşı” sonunda yaklaşık 300 km2’lik bir alanı işgalden kurtardı. Uzun süredir diplomatik süreçleri zorlayan Azerbaycan, girişimlerin her seferinde akamete uğraması nedeniyle Karabağ sorununun çözümü için askerî seçeneği de hiçbir zaman göz ardı etmedi. Zira Azerbaycan, 8 Haziran 2010 tarihinde kabul ettiği askerî doktrinde, Dağlık Karabağ sorununun çözümünde askerî müdahalenin jeopolitik gerçekler doğrultusunda kaçınılmaz olması hâlinde müdahale edileceğini savunuyor.
Azerbaycan ve Ermenistan arasında 22 yıldır devam etmekte olan Karabağ görüşmelerinde hiçbir diplomatik yol, çözüm için umut verici olmamıştır. BM Güvenlik Konseyi’nin Azerbaycan-Ermenistan çatışmasının çözümü için aldığı 822, 853, 874 ve 884 sayılı kararlar ile AGİT bünyesinde oluşturulan Minsk Grubu girişimlerinin sonuçsuz kalması diplomatik yolların sonuna gelindiği şeklinde yorumlanmaktadır. Minsk Grubu faaliyetlerinin ve kararlarının bağlayıcı nitelikte olmaması, taraflar üzerinde çözüme yönelik bir baskı oluşturma imkânını ortadan kaldırmaktadır. Diğer taraftan Azerbaycan ve Ermenistan arasında yapılan görüşmelerde birinin kazanımının diğerinin kaybı olarak yorumlandığı “sıfır toplamlı oyun” perspektifi, yapılan tüm müzakerelerin sonuçsuz kalmasıyla neticelenmektedir. Bu bağlamda taraflar arasında imzalanan ateşkes anlaşmasının zaman zaman artarak ihlâl edilmesi, dondurulmuş olan Karabağ sorununun her an sıcak savaşa dönüşmesi potansiyelini artırmaktadır.
Kapsamı Sınırlı Fakat Stratejik Değeri Yüksek Askeri Harekât

Azerbaycan-Ermenistan temas hattında 22 yıldır devam eden gerilim, 2 Nisan’da yaşanan ateşkes ihlâli ile yeni bir boyut kazanmıştır. Azerbaycan ordusu, Karabağ sınırında Ermeni işgalci kuvvetlerine karşı son derece iyi planlanmış bir müşterek birlik harekâtı gerçekleştirerek, stratejik bölgelerin denetimini ele geçirmiştir.1 Azerbaycan ordusunun kısa süre içerisinde Ermeni mevzilerini yararak, Talış Köyü etrafındaki tepe ve Seylusan yerleşim birimlerini işgalci unsurlardan temizlemesi düşman üzerinde stratejik baskın etkisi yaratmıştır. Büyük şaşkınlık yaşayan Ermeni birlikleri, henüz bu durumun şokunu üzerinden atamadan işgal altındaki bölgelerde bulunan Ermenistan Silâhlı Kuvvetler Komuta Merkezi’nin imha edilmesiyle ikinci büyük şoku yaşamıştır.2 Buna karşın Azerbaycan ordusu, hem uzun süredir yüksek askerî teknoloji ile modernize ettiği muharebe araçlarını test etmiş hem de bundan sonra gerçekleşebilecek daha geniş kapsamlı harekâtların da provasını yapmıştır. Böylece Azerbaycan ordusu, kapsamı sınırlı fakat stratejik değeri yüksek askeri bir harekât ile amacına ulaşarak operasyonlarına 4. gün son vermiştir.
Azerbaycan, Dr. Nazim Caferov’un tabiriyle “4 gün savaşı” sonunda, topraklarındaki işgalci unsurların askerî durumunu etüd ederek, düşmana karşı psikolojik üstünlük sağlamıştır.3 Dahası Azerbaycan, bu operasyon ile uluslararası camianın da tepkilerini ölçeme imkânını yakalamıştır. Dolayısıyla Azerbaycan, bundan sonra gerçekleştirebileceği operasyonlar sonrasında uluslararası camiada artık kimin ne tepki vereceğini de test etmiştir. Öyle görünüyor ki Azerbaycan, harekâta başlamadan çok önce tüm bu askerî ve siyasî olasılıkları göz önünde bulundurarak kısa süreli ve dar kapsamlı bir askerî harekâtta karar kılmıştır. Fakat bu kadarı bile gelecekte Azerbaycan’ın Karabağ’a yönelik politikalarında yaşanacak değişim hakkında önemli ipuçları barındırmaktadır. Örneğin gelecekte temas hattında uzun süredir keskin nişancılar marifetiyle yürütülen kontrollü gerilim dönemi yerini Azerbaycan’ın zaman zaman gerçekleştireceği müşterek birlik harekâtlarına bırakabilir.4 Zira Azerbaycan gerçekleştirdiği bu operasyon ile 22 yıldır devam eden sıfır toplamlı oyun perspektifinin Karabağ sorununun çözümü için artık umut vermediğini tüm muhataplarına göstermiştir.
Uluslararası Kamuoyu Operasyonu Nasıl Değerlendirdi?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir